Mua thuốc và đồ dùng hằng ngày ở Thượng Hải: hiệu thuốc, cửa hàng tiện lợi và siêu thị

Thứ thật sự khiến người ta hoảng trong một chuyến đi hiếm khi là điểm tham quan, mà là sáng ngày thứ ba dậy thấy bụng không ổn, hoặc tuýp kem chống nắng đã cạn, dung dịch ngâm kính chỉ còn một lớp, tã của con chỉ còn hai miếng. Bạn biết là mua được, nhưng không biết bước vào cánh cửa nào, mở miệng nói gì. Bài này là tấm bản đồ đó: loại cửa hàng nào giải quyết loại vấn đề nào, bước vào sẽ gặp chuyện gì, và khi nào nên thôi mua sắm mà đi bệnh viện.

Hiệu thuốc: điểm dừng hữu ích nhất

Hiệu thuốc ở Thượng Hải dày đặc, hầu hết các khu phố đi vài phút là có một tiệm, biển hiệu là chữ thập xanh. Đây không phải cái quầy chỉ bán thuốc kê đơn, mà là cửa hàng bạn có thể bước vào, chỉ tay lên kệ và hỏi. Sau quầy có người, thấy bạn đứng nhìn là sẽ bước ra hỏi cần gì và giúp bạn tìm.

Phải phân biệt hai loại: hiệu thuốc chuỗi có mặt tiền riêng, chủng loại đầy đủ, có dược sĩ trực ca, quầy thuốc kê đơn ngăn riêng; quầy thuốc trong siêu thị hoặc cửa hàng tiện lợi chỉ có vài dãy kệ, bày băng cá nhân, thuốc sát trùng dùng ngoài và vài loại thuốc không kê đơn thường dùng, không có ai tư vấn cho bạn. Cần giải quyết vấn đề thì đến loại thứ nhất, tiện tay lấy hộp băng cá nhân thì loại thứ hai là đủ.

Còn một khác biệt đáng biết: bạn nói “thuốc cảm”, người bán thường không hỏi hãng nào mà hỏi triệu chứng trước — có sốt không, có ho không, có đi ngoài không. Điều này bình thường, và có ích cho bạn. Thuốc được xếp theo khu vực triệu chứng, dược sĩ phải dựa vào triệu chứng để quyết định đưa bạn nhóm nào. Cứ nói đúng như thật là được.

Điều dễ vấp nhất: định nghĩa về thuốc giữa hai nước không trùng nhau. Có những thứ ở nhà bạn cầm lấy là xong, ở đây lại là thuốc kê đơn; ngược lại cũng có. Kháng sinh là ví dụ thường gặp nhất, theo quy định phải có đơn, đừng tranh cãi ở quầy, hãy đi đăng ký khám.

Mua theo triệu chứng: mấy nhóm du khách thật sự dùng

• Thuốc giảm đau hạ sốt (止痛退烧药). Dùng cho đau đầu, đau răng, đau bụng kinh, đau sau khi bong gân và sốt. Có dạng viên nén, viên nang, gói bột pha và siro cho trẻ em; trước khi mua hãy nói rõ ai dùng, bao nhiêu tuổi.
• Thuốc đường tiêu hóa và muối bù nước đường uống (肠胃药, 口服补液盐). Đi ngoài là tai nạn phổ biến nhất của chuyến đi. Thuốc cầm tiêu chảy và thuốc điều hòa tiêu hóa là một nhóm, muối bù nước đường uống là nhóm khác, pha với nước theo hướng dẫn, để chống mất nước, thứ này hay bị bỏ qua nhất, nhất là khi đi cùng trẻ nhỏ. Đầy bụng và trào ngược cũng có thuốc riêng.
• Thuốc chống dị ứng (抗过敏药). Dùng cho phấn hoa, mày đay, ngứa sau khi bị côn trùng đốt. Có loại gây buồn ngủ, hãy hỏi dược sĩ cho chắc.
• Băng cá nhân và băng gạc (创可贴, 敷料). Đủ mọi kích cỡ, ngoài ra có gạc, miếng dán y tế, băng dính y tế và thuốc sát trùng dùng ngoài.

Thực tế phải chấp nhận: hộp thuốc bạn quen rất có thể không tồn tại ở đây. Thuốc không kê đơn ở đây chủ yếu sản xuất trong nước, thứ cùng thành phần thường đổi tên, đổi bao bì và hàm lượng. Cách làm không phải là tìm hãng, mà là chụp ảnh chiếc hộp đã dùng hết mang theo, hoặc nói rõ thành phần và công dụng, để dược sĩ chọn trong cùng nhóm.

Hiệu thuốc không phải bác sĩ: khi nào nên dừng lại

Hiệu thuốc xử lý được những vấn đề một lần, nhẹ, và bạn đã biết đó là gì: cảm thường, ăn phải thứ gì đó hỏng rồi đi ngoài một hai lần, phồng rộp, bong gân mắt cá chân. Trong những tình huống này lời khuyên của dược sĩ thường là đủ.

Nhưng nó không làm được việc chẩn đoán. Triệu chứng kéo dài, nặng lên, hoặc trong lòng bạn không chắc, thì hãy đi bệnh viện, đừng đổi mấy hiệu thuốc để thử mua thuốc. Sốt mấy ngày không lui, đau bụng dữ dội nhất là vùng bụng dưới bên phải, nôn đến mức không uống nổi nước, đi ngoài ra máu hoặc phân đen, khó thở, đau ngực, tinh thần lơ mơ sau khi bị thương ở đầu, vết thương chảy máu không cầm, trẻ nhỏ rõ ràng không còn như bình thường — đều không phải thứ kệ hàng giải quyết được.

Bệnh viện có hai lối vào:

• Khoa khám thường và khoa cấp cứu của bệnh viện công. Năng lực tốt, phủ rộng, chi phí tương đối thấp, nhưng đông người, quy trình dài, gần như toàn bộ bằng tiếng Trung, đăng ký khám, khám bệnh, xét nghiệm, lấy thuốc thường phải xếp hàng trả tiền ở những cửa sổ khác nhau. Cấp cứu thì đi nơi “gần nhất”, không phải nơi “tốt nhất”.
• Khu quốc tế, phòng khám đặc biệt và bệnh viện quốc tế. Phần lớn trực thuộc bệnh viện lớn hoặc hoạt động độc lập, chi phí cao hơn rõ rệt, có thể làm việc trực tiếp với bảo hiểm quốc tế, có nhân viên nói được tiếng Anh, chờ đợi ngắn. Ngôn ngữ ở đây cơ bản không thành vấn đề; ở khoa khám thường thì gần như dựa vào app dịch và giấy bút.

Dù đi lối nào, hãy mang theo hộ chiếu, thông tin bảo hiểm và một tấm thẻ viết bằng tiếng Trung ghi rõ tiền sử dị ứng và đang dùng những thuốc gì. Số xe cứu thương và các liên hệ khẩn cấp khác được liệt kê trong cẩm nang sức khỏe và an toàn.

Cửa hàng tiện lợi, siêu thị, và món đồ nằm ở quầy nào

Cửa hàng tiện lợi là khúc bán lẻ một trăm mét cuối của thành phố: mặt tiền nhỏ, mật độ dày, mở muộn, bán một phần nhỏ những thứ cần dùng ngay. Nước đóng chai, đồ uống, đồ ăn vặt, mì ăn liền (phần lớn có nước nóng), ô, khăn giấy khăn ướt, khẩu trang, băng vệ sinh, dây sạc, pin, đồ vệ sinh cá nhân đơn giản, băng cá nhân.

Cửa hàng tiện lợi nhiều như vậy nhờ vị trí và giờ mở cửa, chứ không nhờ chủng loại. Nhiều tiệm mở thâu đêm, nhưng đừng giả định tiệm nào cũng thế, chỉ tiệm ghi 24 giờ trên biển hiệu mới đúng là vậy; gần ga tàu, bệnh viện và các ngã tư lớn thì khả năng cao hơn, còn tiệm nhỏ trong khu dân cư có thể đóng từ nửa đêm.

Siêu thị giải quyết loại vấn đề khác: mua một lần cho đủ, nhìn rõ nhãn mác, mua được gói lớn. Siêu thị chuỗi lớn và siêu thị thực phẩm ở tầng hầm các trung tâm thương mại có đồ tươi sống, sữa, nước đóng thùng, thực phẩm nhập khẩu, đồ cho em bé, nước giặt và đầy đủ đồ vệ sinh cá nhân; siêu thị trong khu dân cư nhỏ hơn nhưng gần chỗ ở và đóng cửa muộn. Ưu thế thật sự của siêu thị là nhãn mác: thành phần, xuất xứ, hạn sử dụng đều in trên bao bì.

Tìm chỗ mua theo từng món:

• Dung dịch ngâm kính áp tròng. Mua ở hiệu kính có đo thị lực và cắt kính, hoặc quầy kính của hiệu thuốc; kính áp tròng và dung dịch ngâm được quản lý như thiết bị y tế, siêu thị và cửa hàng tiện lợi không có.
• Kem chống nắng. Có ở khu chăm sóc cá nhân của siêu thị, chuỗi cửa hàng chăm sóc cá nhân, quầy mỹ phẩm của hiệu thuốc, đầy đủ nhất là khu mỹ phẩm tầng một các trung tâm thương mại; mùa hè và mùa cao điểm sẽ hết hàng.
• Dao cạo và lưỡi dao. Có ở khu chăm sóc cá nhân của siêu thị và cửa hàng chăm sóc cá nhân, cửa hàng tiện lợi có dao cạo dùng một lần. Lưỡi dao có thể không khớp với tay cầm bạn mang theo, nên hãy tự mang lưỡi dao.
• Nước giặt. Siêu thị có chai lớn, cửa hàng tiện lợi chỉ có cỡ du lịch; chất lỏng vốn đã khó mang lên máy bay.
• Phích cắm chuyển đổi. Mua ở quầy đồ điện tử, chợ điện tử hoặc khu phụ kiện số, không phải ở hiệu thuốc. Ổ cắm chủ yếu là loại hai chấu dẹt và ba chấu xéo, 220 vôn.
• Đồ vệ sinh phụ nữ. Băng vệ sinh có ở cửa hàng tiện lợi, siêu thị và hiệu thuốc, siêu thị đầy đủ nhất; tampon ít loại hơn nhiều, ai quen dùng thì tự mang theo.
• Đồ cho em bé. Tã, khăn ướt, thức ăn dặm và sữa công thức ở siêu thị và cửa hàng mẹ và bé.

Thanh toán và ngôn ngữ: một giao dịch chỉ ba mươi giây

Những giao dịch này đều rất ngắn: chỉ tay vào món đồ, nghe báo giá, quét mã, đi ra, cả quá trình chưa đến ba mươi giây, không ai đánh giá cách bạn phát âm. Một dòng tiếng Trung đã dịch sẵn trên điện thoại hữu ích hơn hẳn việc luyện một thanh điệu. Hãy gõ sẵn “tôi muốn mua thuốc chữa đi ngoài”, “có gói nhỏ không” từ trước, hoặc đưa ảnh chiếc hộp rỗng cho người bán xem.

Kệ hàng được sắp theo công dụng, không theo hãng, thuốc cảm một dãy, thuốc tiêu hóa một dãy, thuốc dùng ngoài một dãy, thuốc đông y thường nằm ở khu riêng. Tìm khu trước, rồi chọn trong khu.

Thanh toán chủ yếu bằng quét mã, hiệu thuốc, cửa hàng tiện lợi và siêu thị lớn đều nhận Alipay và WeChat, loại đã liên kết thẻ nước ngoài cũng dùng được; tiền mặt thường là được, tiệm nhỏ có thể khó trả lại tiền thừa. Cần hoàn ứng hay đi bảo hiểm thì xin hóa đơn ngay tại chỗ. Cẩm nang thanh toán và chi tiêu nói kỹ hơn.

Thuốc kê đơn mang theo, và quyết định trước khi lên đường

Quy định hải quan các nước về thuốc dùng cho cá nhân phụ thuộc vào nước đến và bản thân loại thuốc, không có câu trả lời chung. Trước khi đi nên xác nhận với hải quan nước đến và hãng hàng không, quá cảnh cũng tính; thuốc chứa thành phần gây mê, hướng thần và một số chế phẩm phối hợp thuộc diện bị quản lý, lấy trả lời của hải quan làm chuẩn. Giữ nguyên bao bì gốc và giấy giải thích của bác sĩ, photo một bản đơn thuốc và bệnh án để trong hành lý xách tay.

Bài này dành cho ai: người tự sắp xếp chuyến đi, sẽ ở Thượng Hải hơn ba ngày; gia đình đi cùng trẻ nhỏ, cần mua tã và thuốc hạ sốt bất cứ lúc nào; người ở đủ lâu đến mức việc vặt trở thành một phần của ngày. Nếu bạn cần một loại thuốc nhập khẩu cụ thể hoặc cần đơn thuốc, bài này không giúp được.

Cuối cùng là lời thật. Thứ nên tự mang thì đừng định đến rồi mới mua: thuốc kê đơn đang dùng, thuốc giảm đau và chống dị ứng quen dùng, muối bù nước, băng cá nhân, kem chống nắng, kính áp tròng và dung dịch ngâm, lưỡi dao cạo, đồ vệ sinh phụ nữ quen dùng, loại sữa mà con bạn chịu uống. Ở đây đều mua được, nhưng “mua được” và “mua được đúng thứ bạn sẽ dùng” là hai chuyện khác nhau, mà ngày bạn đi tìm nó thường là ngày bạn khó chịu nhất.

Ngược lại, có ba thứ mua ở đây nhẹ người hơn là mang theo: nước đóng chai nguyên thùng, không phải vác lên máy bay; ô, vì mưa ở đây đến bất chợt; và những thứ lỏng như nước giặt, vốn dĩ không qua được cửa an ninh.